Polyurethaan bioafbreekbaar?

24 februari 2012

Polyurethaan is waarschijnlijk de meest veelzijdige van alle synthetische polymere materialen. Het wordt in allerlei toepassingen gebruikt, van schuimisolatie tot auto-onderdelen, van skateboard wieltjes tot schoenen, en van houtlijm tot krasvrije coatings. Het is zo sterk, dat het als bijna onverwoestbaar geldt: het kan in vuilnisbelten eeuwen blijven liggen, maar bij verbranding komt onder andere schadelijke blauwzuurgas vrij. Recycling is beperkt mogelijk. Polyurethaan, kortom, laat zich niet zomaar wegzetten.

Daar is nu misschien iets op gevonden. Vorig jaar trokken een groep studenten het Amazone oerwoud van Ecuador in als onderdeel van een cursus van de Amerikaanse Yale Universiteit. Zij keerden terug met de schimmel Pestalotiopsis microspora – die dol bleek op polyurethaan en het zelfs voor elkaar krijgt, in tegenstelling tot diverse andere plastic-etende zwammen, dit materiaal zonder zuurstof af te breken. Experimenten in het laboratorium lieten zien dat Pestalotiopsis slechts een paar dagen nodig had om een litermaat vol polyurethaan bijna geheel af te breken.

Dat de schimmel ook onder anaerobe omstandigheden werkt is een belangrijk gegeven; het biedt de mogelijkheid om bioremediatie - waarbij micro-organismen, paddenstoelen, planten of hun enzymen in de bodem aanwezige verontreinigende stoffen afbreken - zelfs diep in vuilnisbelten, waar weinig tot geen zuurstof aanwezig is, toe te passen. Bioremediatie is niet nieuw: momenteel zijn bijvoorbeeld microben bezig de olievervuiling in de Golf van Mexico stilletjes te verteren en wordt de wrak van de Titanic door roest-vretende micro-organismen opgepeuzeld. Tot nu toe stond polyurethaan echter nog niet op het menu.

De studenten en hun professor publiceerden hun bevindingen in het vakblad Applied and Environmental Microbiology. Verdere onderzoek is gaande in de hoop meer schimmels te vinden die ook andere soorten kunststof - zoals polystyreen - kunnen afbreken.